بررسی مولفه های تفکر انتقادی با تاکید بر مولفه های گرایشی

بررسی مولفه های تفکر انتقادی با تاکید بر مولفه های گرایشی

رفتن به سایت اصلی

دانلود پایان نامه رشته روانشناسی

بررسی مولفه های تفکر انتقادی با تاکید بر مولفه های گرایشی

 

 

 

 

 

 

در این نوشتار، در ابتدا به مرور خط سیر تفکر انتقادی از آغاز تا به امروز پرداخته می‌شود تا در مورد این نوع تفکر دانشی زمینه‌ای فراهم آید. سپس، مؤلفه‌های تفکر انتقادی و به ویژه مؤلفه گرایشی آن به تفصیل مورد بحث قرار می‌گیرند. پس از آن، تحقیقات پیشین مربوط به سؤالات پژوهش و  پشتوانه‌های فرضیه‌های پژوهش مطرح می‌شوند. 

 

 

2-1- تاریخچه و مبانی نظری تفکر انتقادی

اگرچه مطالعه و بررسی در باب تفکر انتقادی در طی 25 سال آخر قرن بیستم شدت یافته است، ریشه این نوع تفکر را می‌توان تا حدود 2500 سال پیش و تا زمان سقراط ردیابی کرد. سقراط به تمرکز معلمان بر پرورش مهارت‌های استدلالی یادگیرندگان تأکید داشت (آورهویزر، 1997؛ پل، الدر  و بارتل ، 1997). سال‌های متمادی بعد از سقراط، تفکر انتقادی آنچنان که باید مطـرح نبود تا اینکه اندیشه انتقادی در دوره نوگرایی توجه روشنگران سده هجدهم از جمله کانت را به خود جلب کرد. این مفهوم در دوره فرانوگرایی توسط افرادی همچون جان دیویی، ماکس بلک، گوردون هولفیش، رابرت انیس، متیو لیپمن، جان مک پک و ریچارد پل وارد فرایند تعلیم و تربیت شد (جهانی، 1382). 

 

 

در اوایل قرن بیستم، جان دیویی (1933) در کتاب «ما چگونه فکر می‌کنیم » با تأکید بر «تفکر تأملی» الهام‌بخش مربیان در رشد دادن تفکر کودکان شد. به عقیده وی هدف اصلی آموزش به جای حفظ کردن طوطی‌وار مطالب، باید تفکر تأملی و یادگیری نحوه تفکر باشد. وی تفکر تأملی را حالتی از شک و تردید، سردرگمی‌ و مخمصه فکری  می‌دانست که به دنبال آن تفکر اتفاق می‌افتد و فرد درصدد جست و جوی اطلاعاتی که آن شک را برطرف می‌کند، برمی‌آید. در نهایت، با یافتن اطلاعات سردرگمی ‌فرد پایان می‌یابد (1933، ص. 12). دیویی تفکر تأملی را «مد نظر قرار دادن فعالانه، مصرانه و دقیق یک عقیده یا یک شکل فرضی از دانش با در نظر گرفتن زمینه‌هایی که از آن حمایت می‌کند و در نهایت به نتیجه‌گیری‌ می‌انجامد» تعریف می‌کرد (دیویی، 1933، ص. 9). امروزه اکثر متخصصان، تفکر تأملی دیویی را همخوان با تفکر انتقادی می‌دانند (گریسون،1991). 

 

در خلال قرن بیستم، متخصصان به حمایت از دیدگاه دیویی مبنی بر اینکه یادگیری نحوه تفکر باید هدف اصلی آموزش باشد، پرداختند و توانایی تفکر نقادانه را به عنوان هدف آموزش مورد تأکید قرار دادند. با معطوف شدن توجه‌ها به تفکر انتقادی متخصصان تعاریف مختلفی را از آن ارائه دادند. با این حال، تا سال 1990 تعریفی روشن از تفکر انتقادی که مورد توافق همگان باشد، حاصل نشد. در سال 1990 انجمن فلسفی امریکا از این نوع تفکر تعریفی مورد توافق را مطرح کرد که تعاریف برجسته قبلی در شکل‌گیری آن تأثیر بسزایی داشتند (گیانکارلو و فاسیونه، 2001). در ادامه، به مرور این تعاریف پرداخته می‌شود. 

 

 

تفکر انتقادی

یکی از اولین تعاریف تفکر انتقادی تعریف گلیزر و همکار وی واتسون است. در اواخر دهه 1930، تحقیقات گلیزر در زمینه آموزش تفکر انتقادی تحت تأثیر کارهای دیویی قرار گرفت. گلیزر با الهام از دیویی تفکر انتقادی را به صورت زیر تعریف کرد: 

 

«تفکر انتقادی [ترکیبی از] (1) نگرش  در مورد گرایش به در نظر گرفتن فکورانه مسائل و موضوعاتی که وارد دامنه تجربیات فرد می‌شوند، (2) دانش روش‌های بررسی منطقی و مستدل و (3) مهارت‌های به کار بردن این دانش است. تفکر انتقادی تلاش مداومی‌ را برای بررسی هر عقیده یا هر شکل فرضی‌ از دانش با در نظر گرفتن شواهد و مدارکی که از آن حمایت می‌کند و در نهایت به نتیجه‌گیری می‌انجامد، ایجاب می‌کند» (گلیزر، 1941، ص. 5). 

 

روشن است که بخش دوم این تعریف بر مبنای تعریف دیویی از تفکر تأملی قرار دارد. همانطور که تعریف بالا نشان می‌دهد به عقیده گلیزر تفکر انتقادی ترکیبی از نگرش، دانش و مهارت است. بر همین مبنا، بعدها گلیزر و واتسون یکی از جامعترین تعاریف تفکر انتقادی را مطرح کردند که تفکر انتقادی را شامل این موارد می‌دانست: (1) نگرش‌های [فرد نسبت به] تحقیق که شامل توانایی تشخیص وجود مسأله و پذیرش نیاز کلی به شواهد و مدارک در حمایت از آنچه که ادعا می‌شود درست است، می‌گردد (2) دانش مربوط به نتیجه‌گیری‌ها، انتزاع‌ها و تعمیم‌های معتبر که در آنها درستی انواع متفاوت شواهد و مدارک به طور منطقی تعیین می‌شود و (3) مهارت‌های مربوط به استفاده از این نگرش‌ها و دانش در موقعیت‌های واقعی (واتسون و گلیزر، b1980). تعریف واتسون و گلیزر به دلیل جامع بودن بیش از همه تعاریف هم دوره خود مورد استفاده قرار گرفت (فیشر ، 2001). گرساید  (1996) معتقد است جدیدترین تعریف‌های تفکر انتقادی نیز به ‌ندرت از این تعریف فراتر می‌روند. 

یکی دیگر از اولین تعریف‌های تفکر انتقادی توسط درسل  و میهیو  (1954) ارائه شد. آنها تفکر انتقادی را مجموعه توانایی‌های مورد استفاده در حل مسأله تعریف کردند. این مجموعه از پنج توانایی به این شرح تشکیل می‌شد: (1) توانایی تعریف یک مسأله، (2) توانایی انتخاب اطلاعات مربوط به راه حل مسأله از طریق ارزیابی شواهد و منابع، (3) توانایی تشخیص فرض‌های بیان شده و بیان نشده، (4) توانایی تدوین و انتخاب فرضیه‌های مربوط و نویدبخش و (5) توانایی بیرون کشیدن نتیجه‌گیری‌های معتبر و قضاوت در مورد اعتبار این نتیجه‌گیری‌ها (درسل و میهیو، 1954، ص. 179).

 

در سـال 1962 انیس یکی از برجسته‌ترین متخصصـان تفکر انتقادی، مقاله معروفی را تحت عنوان «مفهوم تفکر انتقادی » ارائه کرد و در آن به جانبداری از آموزش تفکر انتقادی پرداخت. وی در این مقاله بیان کرد که باید یادگیرندگان در پرداختن به تفکری که تأملی و در جهت آن چیزی است که باید به آن اعتقاد داشت یا آن را انجام داد، کمک شوند. به عبارت دیگر، وی تفکر انتقادی را به صورت «تفکر تأملی عاقلانه‌ای که بر تصمیم‌گیری در مورد اینکـه به چه چیز اعتقاد داشته باشیم یا چه کاری را انجام دهیم، متمرکز است» تعـریف کـرد (انیس، 1985، ص. 45).  

در سال 1978 بروکفیلد تفکر انتقادی را ترکیبی از چهار عامل تعریف کرد: (1) شناسایی و به چالش کشیدن مفروضه‌هایی که به عنوان پایه و اسـاس ایده‌ها، ارزش‌ها و اعمـال عمل می‌کنند، (2) در نظر داشتن اهمیت بافت، (3) فرض کردن و کشف کردن حالت‌های احتمالی ممکن و (4) شک‌گرایی خردمندانه . 

 

بیر (1985، ص. 214) تفکر انتقادی را به صورت «تجزیه و تحلیل دقیق، مصرانه و بی‌طرف هر دانش، ادعا یا عقیده‌ای به منظور قضاوت در مورد اعتبار و یا ارزش آن» تعریف می‌کند (ص. 214). مه‌یرز  (1986) تفکر انتقادی را به عنوان توانایی پرسیدن سؤال‌های مقتضی و مناسب و تجزیه و تحلیل پاسخ‌ها بدون ملزم بودن به ارائه پاسخ‌های احتمالی دیگر تعریف می‌کند. کرفیس (1988) تفکر انتقادی را کندوکاوی به منظور به دقت بررسی کردن یک موقعیت، سؤال، مشکل، یا پدیده در نظر می‌گیرد که به وسیله آن فرد می‌تواند به نتیجه منطقی قابل‌توجیهی برسد. بنا به عقیده کرفیس از ویژگی‌های این نوع تفکر آن است که در آن تمام مفروضه‌ها قابل به چالش کشیده شدن هستند، با دیدگاه‌های متفاوت بی‌باکانه مواجهه می‌شود و نسبت به نتیجه‌گیری خاصی سوگیری وجود ندارد. 

 

علی رغم تلاش‌هایی که این متخصصان برجسته در تعریف تفکر انتقادی داشتند، هیچ یک از این تعاریف مورد توافق همگان قرار نگرفت. این امر در سال 1990 منجر به انجام پروژه تحقیقاتی دلفی توسط انجمن فلسفی امریکا به منظور ارائه تعریفی مورد توافق متخصصان تفکر انتقادی شد. گرچه بعد از آن، تعاریف دیگری از تفکر انتقادی مطرح شده است (هالپرن، 1999؛ پل، 1993؛ اسکریون ، 1997) ولی هیچکدام به اندازه تعریف مورد تأیید انجمن فلسفی امریکا به دلیل پشتوانه محکم این تعریف مبنای مطالعات محققان قرار نگرفته است. به همین دلیل و همچنین به دلیل تمرکز این تعریف بر تقکر انتقادی در سطح دانشگاه پژوهش حاضر نیز این تعریف را مبنای کار خود قرار داده است. در ادامه، پروژه تحقیقاتی دلفی و دستاوردهایش مورد مطالعه و بررسی قرار می‌گیرند. 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

2-1- تاریخچه و مبانی نظری تفکر انتقادی 44

2-1-1- تفکر انتقادی 45

2-1-1-1- تلاشی در جهت ارائه تعریفی مورد توافق همگان:

             پروژه تحقیقاتی دلفی در سال 1990 48

 2-1-1-1-1- مؤلفه‌های تفکر انتقادی 50

2-1-1-1-1-1- مؤلفه مهارتی تفکر انتقادی 50

2-1-1-1-1-2- مؤلفه گرایشی تفکر انتقادی 52                  

2-1-1-1-1-2-1- مفهوم گرایش 52            

2-1-1-1-1-2-2- گرایش‌های تفکر انتقادی 54

2-1-1-1-1-2-3- سنجش گرایش‌های تفکر انتقادی 55

2-1-1-1-1-3- رابطه مؤلفه مهارتی و مؤلفه گرایشی تفکر 

                                          انتقادی 56

2-1-1-2- عمومی بودن تفکر انتقادی در مقابل اختصاص داشتن آن

                           به زمینه‌ای خاص 57

2-1-2- تمایز تفکر انتقادی از مفاهیم دیگر 58

2-2- تحقیقات پیشین در زمینه عوامل تأثیرگذار بر گرایش‌های تفکر انتقادی 60

2-2-1- رابطه بین ارزش‌های فرهنگی و گرایش‌های تفکر انتقادی 61

2-2-2- رابطه بین ارزش‌های فرهنگی و ابعـاد الگـوهای ارتباطات

           خانواده و دانشجو- استاد 75

2-2-3- رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده و دانشجو- استاد

           و گرایش‌های تفکر انتقادی 81

2-2-3-1- رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده 

                           و گرایش‌های تفکر انتقادی 82

2-2-3-2- رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات دانشجـو- استـاد 

                           و گرایش‌های تفکر انتقادی 85

2-2-4- رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده و دانشجو- استاد 

                   و ارضای نیازهای روان‌شناختی پایه 88

2-2-5- رابطه بین ارضـای نیـازهـای روان‌شنـاختی پـایـه 

           و گرایش‌های تفکر انتقادی 96

2-2-6- نقش واسطه‌گری ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده و دانشجو- استاد

           در رابطه بین ارزش‌های فرهنگی و گرایش‌های تفکر انتقادی 99

2-2-7- نقش واسطه‌گری ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده و دانشجو- استاد

           در رابطه بین ارزش‌‌های فرهنگی و ارضای نیازهای روان‌شناختی پایه 101

2-2-8- نقـش واسطـه‌گـری ارضـای نیـازهـای روان‌شنـاختـی پـایـه 

           در رابطه بین ابعاد الگوهای ارتباطات خانواده و دانشجو- استاد 

           و گرایش‌های تفکر انتقادی 104

2-3- فرضیه‌های پژوهش 106

2-4- تعریف عملیاتی متغیرهای پژوهش 108

منابع

 
فایلی درباره بررسی مولفه های تفکر انتقادی با تاکید بر مولفه های گرایشی

تفکر انتقادی
مولفه های تفکر انتقادی
مؤلفه گرایشی تفکر انتقادی
سنجش گرایش‌های تفکر انتقادی
رابطه مؤلفه مهارتی و مؤلفه گرایشی تفکر
پایان نامه تفکر انتقادی
پایان نامه مولفه های تفکر انتقادی

  • پیشینه پژوهشهای ساختار سازمانی و رضایت شغلی و ارائه مدل مفهومی

    ارائه مدل مفهومی برای رابطه بین ساختار سازمانی و رضایت شغلی,پیشینه پژوهشهای رضایت شغلی,پیشینه پژوهشهای ساختار سازمانی,پیشینه پژوهشهای ساختار سازمانی…

  • پروژه پایانی رشته صنایع و معادن با عنوان بارکد

    Barcode Reader چیست,fileina,RFID,انجام پروژه پایانی رشته صنایع,بارکد,بارکد خوان چیست,پروژه پایانی رشته صنایع و معادن با عنوان بارکد,خرید پروژه پایانی رشته…

  • تاریخچه استفاده از دستگاه های جوشکاری TIG و موارد استفاده از آنها

    fileina,تاریخچه استفاده از دستگاه های جوشکاری TIG و موارد استفاده از آنها,جوشکاری,جوشکاری TIG,خرید مقاله و تحقیق مکانیک,دانلود مقاله و تحقیق…

  • مدار نگهدارنده عددی با کنترل رادیویی

    دانلود پروژه الکترونیک,دانلود پروژه رشته الکترونیک,دانلود پروژه ضبط دیجیتال با کنترل رادیویی,دانلود پروژه مدار نگهدارنده عددی با کنترل رادیویی,ضبط دیجیتال,کنترل…

  • مبانی نظری و پیشینه پژوهش استراتژی های شتاب و معكوس، با استفاده از اثر تقدم- تاخر و تحمل ریسك مقطعی

    استراتژی های شتاب و معكوس,دانلود مبانی نظری و پیشینه پژوهش استراتژی های شتاب و معكوس، با استفاده از اثر تقدم…

  • پروپوزال واکاوی مقایسه ای تنگه هرمز از نگاه کنوانسیون های بین الملل و حقوق ایران

    پروپوزال بررسی تطبیقی رژیم حقوقی تنگه هرمز,پروپوزال واکاوی مقایسه ای تنگه هرمز از نگاه کنوانسیون های بین الملل و حقوق…

  • بررسی نظریه های اختلالات رفتاری کودکان

    بررسی نظریه های اختلالات رفتاری کودکان,پایان نامه اختلالات رفتاری,پایان نامه اختلالات رفتاری کودکان,پایان نامه نظریه های اختلالات رفتاری,پایان نامه نظریه…

  • پرسشنامه اهمیت نقش رضایت مشتری در بقاء سازمان در محیط رقابتی

    پرسشنامه اهمیت نقش رضایت مشتری در بقاء سازمان در محیط رقابتی رفتن به سایت اصلی دانلود پرسشنامه پایان نامه رشته مدیریت پرسشنامه اهمیت نقش…

  • بررسی استثنائات لزوم رفع ابهام در مورد معامله

    ابهام در معامله,ابهام در مورد معامله,استثنائات لزوم رفع ابهام در مورد معامله,بررسی استثنائات لزوم رفع ابهام در مورد معامله,پایان نامه…

  • حقوق مالكیت معنوی و انتقال فناوری

    fileina,انتقال فناوری,انجام پروژه و پایان نامه,حقوق مالكیت معنوی فناوری,حقوق مالكیت معنوی و انتقال فناوری,خرید مقالات،پایان نامه ها و پروژه های…

  • پایان نامه کارشناسی مدیریت برنامه ریزی و روانشناسی با عنوان خلاقیت

    fileina,اعتماد به نفس,افراد خلاق,انجام پروژه و پایان نامه کارشناسی مدیریت برنامه ریزی و روانشناسی,پایان نامه کارشناسی مدیریت برنامه ریزی و…

  • تحقیق ارائه الگوریتمی تطبیقی مبتنی بر پیش بینی اشکال با استفاده از مدلهای هزینه احتمالی برای زمانبندی در سیستم های رایانش ابری

    پیش بینی اشکال با استفاده از مدلهای هزینه احتمالی,پیش بینی اشکال در زمانبندی کار رایانش ابری,پیش بینی اشکال در سیستم…

  • مقاله رشته معماری با عنوان معماری دوره صفویه

    پلان معماری های قدیم,دانلود مقالات رشته معماری,دانلود مقاله معماری دوره صفویه,معماری ایرانی دوره صفویه,معماری دوره صفویه,مقاله رشته معماری با عنوان…

  • چارچوب نظری و پیشینه پژوهش عکس العمل بازار سهام

    چارچوب نظری و پیشینه پژوهش عکس العمل بازار سهام رفتن به سایت اصلی دانلود مبانی نظری رشته حسابداری چارچوب نظری و…

  • علل عدم تمایل افراد به بیمه آتش سوزی

    بیمه آتش سوزی,بیمه آتش سوزی و دلایل عدم گرایش افراد به آن,دانلود پایان نامه بیمه,دانلود پایان نامه بیمه آتش سوزی,دلایل…